Some years back, after Swami Laxmanananda  Saraswati was killed on August 23, 2008, I got a letter from one of my readers from Gandhinagar. The reader apparently read my articles in newspapers and other periodicals. She asked me a question: “Fr Varghese, You have written a number of times about the persecution and crimes against Christians and other minorities. Now why are you silent when Swami Laxmanananda is killed?

I appreciate my readers’ feedback. Here the reader’s statement and the question were both atrue and valid. So I did to write about the Swami’s killing I did a little bit of investigation. In fact, I had read my friend Anto Akkara’s first book “KANDHAMAL a blot on INDIAN SECULARISM” gifted to me by the author. I was shocked with my finding about a few things which culminated to the killing of Swami Laxmanananda!

First, innocent Christians have been accused of killing of the Swami; second, like the very first Radhyatra of L K Advani in Gujarat, which raised anti-Muslim passion and caused much violence, rioting and even killing on the way, Swami Laxmanananda’s body was taken in zigzag way to cover practically the whole Kandhamal district. This procession and inflammatory speeches against Christians and conversion raised the passion of people, which led the much violence, killing of Christians, destruction of Christian houses and Church institutions.

Third, I saw a well planned plot behind Swami’s killing and subsequent developments as there where similarities between the events in Odisha (Orissa) and the 2002 pogrom against the Muslims in Gujarat!

I felt the case of Swami Laxmanananda like a hot potato in my mouth. So instead of answering the question of my reader-friend, I asked her to find out a few things about the case about the murder of Swami Laxmanananda. Why the guards of the Ashram ran away when the ‘enemies’ of the Swami came? Why Swami’s personal security officer was not there? Who informed the killers that the Swami was without his personal security and the protective police force?  Who was the Home Minister in charge of the police force and who sent the police force on other engagements?

I did not answer my reader’s question wishing not to get involved in a controversy beyond my capacity to get involved and face its consequences. But I did write an article on my findings in Gujarati and send a copy to the reader. I agree with my reader that the murders of Swami Laxmanananda and “his four disciples including Swaminis” are heinous crimes.

In fact, I am totally against any killing including capital punishment. I believe that even the hard core criminals can be reformed. There are innumerable cases of hard hearted criminals repenting their crimes and getting converted to useful and responsible citizens of their country.

Swami Laxmanananda’s case never left me alone. If I ever forget the case, there was my journalist-author friend Anto Akkara, who has been passionately following Swami’s case to inform me and remind me time and again through e-mails and his reports published in different periodicals. We may note here that not only Christians but others too got killed in the anti-Christian persecution in Kandhamal.

For instance, Akkara has mentioned a few cases of Hindus getting killed in Kandhamal! In the “Dedicaton” of his first book “KANDHAMAL a blot on INDIAN SECULARISM” Akkara has written “Hindus (got) killed for supporting hounded Christians as well as policeman shot dead in arson attack on Gochhapada police station”.

The latest book of Anto Akkara, which I got, is entitled “Who Killed Swami Laxmanananda?” I have also read Akkara’s second book entitled “SHINING FAITH IN KANDHAMAL”. A few concrete cases are repeated in all three books of Akkara with adding new finding and details.

Akkara is much experienced investigative journalist and much appreciated author for his thorough in-depth and lucid reporting from the hot spots of India and the whole of South Asia. His three books on Kandhamal are proof for his professionalism as an investigative journalist and author.

Kuldip Nayyar, a Patriarch of Indian journalism, appreciating Akkara’s first book “KANDHAMAL a blot on INDIAN SECULARISM” wrote: “This is one of the well written books. It is very objective and describes the situation vividly. It has not let any side unexposed. It is one of the must-read books”.

Veteran Journalist and Author Nayyar has also written the FOREWORD to Akkara’s third book “Who Killed Swami Laxmanananda?” Nayyar writes: “The atrocities and the fraud committed in Kandhamal in 2008, now brought to the fore, may irk the conscience of people even belatedly. … The perpetrators of death, rape and arson during riots have escaped with no or very little punishment The entire episode of Kandhamal requires another relook even though it is late. The gravity of such incidents should never be diminished or hidden.”

Dr Nirmala Sitharaman, then Director of India Foundation, now a Minister in Modi’s BJP Government wrote: “Kandhamal occupies tones of news print last year, not just in India but globally.” Unfortunately, this truth was written in her as PUBLSHER’S NOTE to the book “Harvest of Hate” by Michael Parker. Michael Parker has also authored another book titled Kandhamal : A Fact File Report by Fact Finding Teams”. Anto Akkara has written in his third book: “Except for this chapter title (‘Defeated Truth’), both the books have almost the same content.” Michael Parker’s book “Harvest of Hate” has also appeared as authored by Brannon Parker.

Akkara in a chapter entitled “India Foundation – saffron truth factory” proves beyond doubt that there is no author named either “Michael Parker” or “Brannon Parker”! He writes: “These are ghost names used by the Sangh Parivar in their bid to cover-up its role in the Kandhamal fraud.” Akkara proves conclusively that like the ghost authors the “ghost books” too are the product of “Saffron truth factory”.


Changed on: 16-01-2020

Next Change: 01-02-2020

© Fr Varghese Paul, SJ – 2020




મૃત્યુદંડને જાકારો આપો

એક વાર મુરબ્બી મિત્ર લેખક – બાળસાહિત્યકાર શ્રી યશવન્ત મહેતા અને કવિ તથા બાળસાહિત્યકાર યોસેફ મેકવાન મારી ગાડીમાં સાથે આવ્યા. હું ગાડી ચલાવતો હતો. યશવન્તભાઈએ અમને બંનેને વારાફરતી પ્રશ્ન કર્યો, “ફાધર, તમે ફાંસીની સજામાં માનો છો?” “યોસેફભાઈ, તમે મૃત્યુદંડમાં માનો છો?” અમારા નકારાત્મક જવાબથી અને મૃત્યુદંડ સામેના વિરોધથી યશવન્તભાઈને સંતોષ થયો. એટલે એમણે જણાવ્યું કે, તેઓ પોતે પણ મૃત્યુદંડનો સખત વિરોધ કરનાર છે. વળી, તેમણે જણાવ્યું કે, તેમણે દૈનિક “ગુજરાત ટુડે”ના તેમના સ્તંભ ‘સહચિંતન’માં સળંગ નવ અઠવાડિયા સુધી ‘મૃત્યુદંડ: એક ચર્ચા’ શીર્ષકથી મૃત્યુદંડનાં ભિન્નભિન્ન પાસાં અને દલીલોનું નિરૂપણ કર્યું છે.

એના થોડા દિવસ પછી અમે – યોસેફભાઈ અને હું – યશવન્તભાઈના પંચોતેરમા જ્ન્મદિવસે એમના ઘરે શુભેચ્છા પાઠવવા પહોંચી ગયા. પ્રેમ અને મિત્રતાના પ્રતીકરૂપે અમે ગુલાબનાં ફૂલ લઈને એમને ‘સરપ્રાઇઝ’ આપવા માટે વહેલી સવારે એમના ઘરનો દરવાજો ખખડાવ્યો. પણ યશવન્તભાઈએ “મૃત્યુદંડ-એક ચર્ચા”ની સુંદર પુસ્તિકા ભેટમાં આપીને અમને ‘સરપ્રાઈઝ’ આપી દીધું! યજ્ઞ પ્રકાશને ‘વિજ્ઞાન પોથી’ની પાંચમી પુસ્તિકા તરીકે પ્રકાશિત કરેલી સુંદર પુસ્તિકા જોતાં અમને સાનંદાશ્વર્ય થયું.

ફાંસી માટેના દોરડાનો ગાળિયો અને કલામય અક્ષરોથી ‘મૃત્યુદંડ-એક ચર્ચા’નું રંગીન મુખપૃષ્ઠ આકર્ષક છે. એનાં આઠ પ્રકરણોમાં યશવન્તભાઈએ મૃત્યુદંડ અને ફાંસી કે વીજળી-ખુરસીની સજાનાં લગભગ બધાં પાસાંઓની ચર્ચા-વિચારણા કરી છે.

પ્રથમ પ્રકરણ ‘ચારેબાજુ ચર્ચા માત્ર ફાંસીની!”માં યશવન્તભાઈએ દેશભરમાં ચાલેલીમૃત્યુદંડ અને ફાંસીની સજાની ચર્ચાને વાચા આપી છે. એમાં, એક બાજુ આંતકવાદીઓને ફાંસીની સજા આપવા કેસરિયા લોકોની ઉતાવળ અને સરકાર પર દબાણની વાત છે. તો બીજી બાજુ માનવતાવાદી હોય, ન્યાયવાદી હોય, રેશનાલિસ્ટ હોય, એવા અનેક લોકોએ કરેલી મૃત્યુદંડ અને ફાંસીના વિરોધની વાત છે. એમાં મૃત્યુદંડની શિક્ષામાં માનવતા નથી, એ વાત સાથે નિર્દોષ માનવીઓને ફાંસીની ખોટી સજા થયાના ઐતિહાસિક દાખલાઓ પણ છે.

‘કેવી કંપાવનારી છે આ સજા!’ નામના બીજા પ્રકરણમાં યશવન્તભાઈ સ્પષ્ટ કહે છે કે, “મોતની સજા અને એમાં ફાંસીની સજા મોત નિપજાવવાની એક અતિ ક્રૂર, ઠંડા કલેજાની, ગણતરીપૂર્વકની અને કંપાવનારી રીત છે” (પૃ.૧૦). ફાંસીની પ્રક્રિયાની ઝીણી ને લાંબી વિગતો કંપાવનારી હોવાથી ખુદ લેખકે વાચકોની ક્ષમા માગી છે અને કહ્યું છે, “અમારો હેતુ એક જ છે : તમારા દિલમાં આ ભયંકર પ્રથા સામે આક્રોશ પેદા કરવો” (પૃ.૧૨).

પ્રકરણ ત્રણનું શીર્ષક ‘૧૪૦ જેટલા દેશોમાં મૃત્યુદંડ નથી’ સૂચવે છે તેમ મૃત્યુદંડ નાબૂદ કરેલા ૧૪૦ દેશોની વાત સાથે મૃત્યુદંડ અમલમાં હોવા છતાં ૫૮ રાષ્ટ્રોમાં છેલ્લાં વીસ વર્ષ દરમિયાન ૩૦ જેટલાં રાષ્ટ્રોએ કોઈ ગુનેગારને મૃત્યુદંડ ન આપ્યાની વાત પણ છે. દુનિયાના મોટા ભાગના દેશોમાંથી મૃત્યુદંડને દેશવટો આપવામાં આવ્યો છે. પણ લેખક નોંધે છે કે, “સંસ્કૃતપણાનો દાવો કરતા ભારતમાં આદિમ સંસ્કારના વારસારૂપ આ દંડ હજુ નાબૂદ નથી થયો તે શોચનીય હકીકત છે” (પૃ.૧૬).

‘બળાત્કાર બદલ મૃત્યુદંડ’ શીર્ષકવાળા ચોથા પ્રકરણમાં યશવન્તભાઈએ નોંધ્યું છે કે, રાજધાની દિલ્હીમાં ‘નિર્ભયા’ પરના ક્રૂર બળાત્કાર પછી ‘બળાત્કારીઓને ફાંસીની માગણી સર્વત્ર થઈ છે. આ સંદર્ભમાં લેખક કહે છે કે, “બળાત્કાર બદલ મૃત્યુદંડની જોગવાઈનો વિરોધ કરવાનાં તો ખૂબ વાજબી અને માનવતાપૂર્ણ કારણો છે” (પૃ. ૨૦).

”માનવપ્રાણ હરવાની રીતો આ અનેક’ નામનું પાંચમું પ્રકરણ ખૂબ માહિતીપ્રધાન છે. એમાં ગુનેગારોને જુદા જુદા દેશોમાં ભિન્નભિન્ન સમયે મૃત્યુ આપવાની વિવિધ રીતોની માહિતી છે. છેલ્લે લેખકે તારણ કર્યું છે કે, “મૃત્યુદંડ સ્વયં એક અમાનવીય ચીજ છે” (પૃ. ૨૬).

છઠ્ઠા પ્રકરણમાં, શીર્ષક જણાવે છે તેમ, યશવન્તભાઈએ સચોટ અને અણીશુદ્ધ દાખલાદલીલથી પૂરવાર કર્યું છે કે “રાજ્ય જીવ આપતું નથી; રાજ્ય જીવ હરી ન શકે” (પૃ.૨૭). એમાં મૃત્યુદંડની તરફેણ કરતા લોકોની દલીલો સામે લેખકે મૃત્યુદંડના વિરોધનાં માનવતાભર્યાં કારણો પણ આપ્યાં છે.

મારી ર્દષ્ટિએ બળાત્કાર કે ત્રાસવાદી ગુના માટે મૃત્યુદંડનો નાશ પોકારતા દરેક માણસે વાંચવું જોઈએ એવું પ્રકરણ છે “બે ખૂન બરાબર શૂન્ય ખૂન?”. એ સાતમા પ્રકરણમાં યશવન્તભાઈએ ગાંધીજી, વિનોવા ભાવે, જયપ્રકાશ નારાયણ વગેરે રાજકીય નેતાઓ તેમ જ ઇટલીના સીઝર બેકેરિયા, ફ્રાન્સના આર્થ કોબેસલર જેવા ચિંતકો તથા જેઠમલાણી, યશવંતરાય વી, ચંદ્રચૂડ અને વી. આર. કૃષ્ણ ઐયર જેવા ન્યાયવિદોના મતો ટાંક્યા છે. એને આધારે છેલ્લે લેખક કહે છે કે, ઘોર અપરાધ કરતા ગુનેગારોને મૃત્યુદંડ દેવાને બદલે “વર્ષોનાં વર્ષો સુધી કારાવાસની ભીંતો સાથે માથાં પછાડીને પસ્તાવો કરવા દેવો, એ અમારે મન વધારે આકરી સજા છે” (પૃ. ૩૫).

છેલ્લા આઠમા પ્રકરણ ‘મોતનો ખેલ’ જોવાની મજા!’માં યશવન્તભાઈએ મૃત્યુદંડ વિશેની વિખ્યાત સર્જક આલ્ફ્રેડ હિચકોક દ્વારા સંપાદિત એક વાર્તાસંગ્રહમાંથી ‘મારા પુત્રે પૂછેલો પ્રશ્ન’ નામે એક વાર્તા આપી છે. વાર્તા અને પુસ્તિકાને અંતે લેખકે પોતાની પુસ્તિકાનો સારાંશ એક જ વાક્યમાં આપતાં કહ્યું છે કે, “મૃત્યુદંડને અસ્વીકાર્ય ગણવો એ માનવતાનો તકાજો છે.”

યશવન્તભાઈની સાદી અને સરળ શૈલી તથા દાખલા-દલીલવાળી પ્રેરક રજૂઆત ‘મૃત્યુદંડ – એક ચર્ચા’ના વાચકોમાં ચોક્ક્સ પ્રકારનું પરિવર્તન લાવી શકે છે. મૃત્યુદંડની તરફેણ કરનાર લોકો મૃત્યુદંડ પ્રત્યેની પોતાની ર્દષ્ટિ તથા વલણ તપાસવા પ્રેરાશે અને મૃત્યુદંડનો વિરોધ કરનાર તરીકે પરિવર્તન પામી શકે છે. તો મૃત્યુદંડનો વિરોધ કરનાર લોકો પોતાની માન્યતાઓમાં વધુ ર્દઢ બનીને બીજાઓને પોતાના પક્ષમાં  આકર્ષવા પ્રેરાશે. ટૂંકમાં મૃત્યુદંડ એટલે સુસંસ્કૃત ગણાતા ભારતની અણધડ સજા. હું માનું છું કે, ભારતમાંથી તેમજ સમગ્ર દુનિયામાંથી મૃત્યુદંડને જાકારો આપવાનો સમય આ યુગને અતિક્રમી રહ્યો છે.

આજે ફક્ત ‘સુસંસ્કૃત’ કહેવાતા ભારતભરમાંથી જ નહિ પણ સમગ્ર વિશ્વમાંથી મૃત્યુદંડની નાબૂદી કરવા માટે એક ચળવળ ચલાવવાની જરૂર છે. એમાં મને ખાતરી છે કે યશવન્તભાઈની પુસ્તિકા ‘મૃત્યુદંડ – એક ચર્ચા’ જરૂરી પ્રેરણા અને પ્રોત્સાહન પૂરાં પાડશે.


Changed on: 16-01-2020

Next Change: 01-02-2020

© Fr Varghese Paul, SJ – 2020

સાલ મુબારક – સુખી રહો, પ્રસન્ન રહો

નવા વર્ષે આપણે ‘સાલ-મુબારક’ કહીને એકબીજાને સલામ કરીએ છીએ. શુભેચ્છા પાઠવીએ છીએ. પણ આ અભિનંદન કે શુભેચ્છાથી આપણે શું ઇચ્છીએ છીએ? બીજાને ‘સાલ-મુબારક’ કહીને આપણે ઇચ્છીએ છીએ કે, તે માણસનું આખું વર્ષ સુખમય નીવડે. સમગ્ર નવા વર્ષ દરમિયાન તે ખુશ રહે. પ્રસન્ન રહે. પરમસુખને માર્ગે ચાલે.

એક પૌરાણિક કથા છે કે, બ્રહ્માએ માણસને પરમસુખમાં સર્જ્યો છે. પણ માણસે પરમસુખનો દુરુપયોગ કર્યો. એટલે બ્રહ્માએ માણસ પાસેથી પરમસુખ લઈને ક્યાંક સંતાડવાનું નક્કી કર્યું. પણ પરમસુખ સંતાડવું ક્યાં? ધરતીના ઊંડાણમાં પરમસુખને દાટવાનો વિચાર કર્યો તો બ્રહ્માને લાગ્યું કે, માણસ ધરતીની ખોદાખોદ કરીને પરમસુખ શોધી કાઢશે. પછી બ્રહ્માને લાગ્યું કે, પરમસુખને પોતે સાગરના ઊંડાણમાં સંતાડશે. પણ હવે તો માણસે સાગરના પેટાળની પણ શોધખોળ કરવા માંડી છે. તો સાગર પણ માણસની મોહમાયાથી સુરક્ષિત નથી.

અંતે બ્રહ્માએ નક્કી કર્યા મુજબ ખુદ માણસના હૃદયના ઊંડાણમાં પરમસુખને સંતાડી દીધું. બ્રહ્માએ વિચાર્યું કે, હવે માણસના અંતરતમમાં, માણસની છેક અંદર સંતાડેલું પરમસુખ શોધી કાઢવું હોય તો માણસે જાતનો ત્યાગ કરવો પડશે. જાતનો ભોગ કરવો પડશે. દેખીતી રીતે માણસના છેક ઊંડાણમાં રહેલા પરમસુખનો માણસ દુરુપયોગ કરી ન શકે. માણસે પોતાની જાતના ઊંડાણમાં પહોંચવા માટે યોગ્ય મનોવૃત્તિ કેળવવી પડશે. સાચું વલણ અપનાવવું પડશે. જરૂરી શિસ્ત પાળવી પડશે. જાતનો ત્યાગ કરવાની જરૂર છે. જાતનો ભોગ આપવાની તૈયારી જોઈએ.

આ નવા વર્ષે આપણે યોગ્ય મનોવૃત્તિ કેળવીને પરમસુખને માર્ગે ચાલવા મથીએ. મારી દ્રષ્ટિએ પરમસુખને માર્ગે ચાલવા માટે પાંચ પાંખડીવાળાં ઘણાં પુષ્પોની જેમ અહીં પાંચ પગલાં નોંધું છું.

પ્રથમ પગલું – આભારની લાગણી. આપણે ઘણી વાર આપણી પાસે આ નથી, તે નથી, એની ચિંતા કરીએ છીએ. પણ જૉન સ્ટુઅર્ટ મિલ કહે છે તેમ, “સુખ ઈચ્છાઓને સીમિત કરવામાં છે, તેને તૃપ્ત કરવાની કોશિશ કરવામાં નહિ.” એટલે નકામી ચિંતા કરવાને બદલે આપણે આપણી પાસ જે છે તેનો વિચાર કરીને તેને માટે લાગતાવળગતા બધા માણસોનો અને અંતે સર્વનિયંતા ભગવાનનો શ્રદ્ધાથી અને લાગણીથી આભાર માનીએ. આપણને જીવન આપવામાં અને આપણે આજે જે સ્થિતિમાં છીએ એ સ્થિતિમાં પહોંચાડવામાં આપણાં માબાપ અને સગાસંબંધીઓ તથા મિત્રોથી માંડી કેટલા બધા લોકોની મહેનત અને શુભકામનાઓ છે!

આપણા જીવનને ઘડનાર એકેક માણસ અને એકેક બાબતનો આભાર માનવા બેસીએ તો આપણને લાગશે કે આપણું આખું જીવન ટૂંકું પડશે. પણ ઓછામાં ઓછું આપણા ઘરમાં આપણી સાથે રહેતા હોય, આપણા કાર્યાલયમાં કે અન્ય જીવનક્ષેત્રે આપણા સંપર્કમાં આવતા હોય, આપણને કામે આવતા હોય, આપણાં કામનો લાભ મેળવતા હોય એવા બધા લોકોને આભારની લાગણીથી યાદ કરી સીધી કે આડકતરી રીતે આપણા દૈનિક જીવનને સ્પર્શતા હોય એવા દરેક માણસનો અને સર્જન અને નિયંતા ભગવાનનો આભાર માનીએ. આપણા દિલમાં આભારની આ લાગણી રાખતા હોઈએ, અને એને પોષતા હોઈએ તો આપણે પરમસુખના માર્ગે હોઈશું. એ પરમસુખને માર્ગે બીજાને ધિક્કારવા અને નિંદા કરવા માટે આપણી પાસે મનોવૃતિ અને સમય ન હોય.

બીજું પગલું – કદરની ભાવના. આપણા જીવનમાં, આપણી આસપાસ કદર કરવા જેવા ઘણા માણસો અને ઘણી બાબતો છે. આપણા સંપર્કમાં આવતા દરેક માણસમાં કદર કરવા જેવું કંઈક ને કંઈક તો હશે જ. તમે ઉતાવળમાં હો કે કામમાં ખૂબ વ્યસ્ત હો ત્યારે તમારી આગળ હાથ લંબાવતી ભિક્ષુક બાઈને જોઈને તમે શો પ્રતિભાવ આપશો? તમે તેને ધિક્કારશો? એને હડધૂત કરશો? કે તમારી પાસે નિઃસહાયપણે હાથ લંબાવવાની એની નમ્રતાની કદર કરશો? તમારી પાસે જે નથી તે ફુરસદ એની પાસે છે, એ વાતની તમે કદર કરશો? ભગવાને તમને આપેલી સાધનસંપત્તિથી બે-પાંચ રૂપિયા આપવાની અને તમારી ઉદારતા વ્યક્ત કરવાની તક આપવા માટે તમે એની કદર કરી શકશો?

આપણા જીવનમાં કદરની ભાવના કેળવવા અને પોષવા માટે ભગવાન રોજેરોજ આપણને અસંખ્ય તકો આપે છે. તો સૌ પ્રથમ આપણે ભગવાન પ્રત્યે કદરની ભાવના રાખીએ. રોજ સવારના સૂર્યપ્રકાશ અને તડકા છાંયડામાં, સમગ્ર પર્યાવરણમાં, આખી ચેતન-અચેતન સૃષ્ટિમાં ભગવાનનો ચહેરો નિહાળીને આપણા જીવનમાં કદરની ભાવના રાખતા હોઈએ તો આપણે પરમસુખના માર્ગે હોઈશું.

ત્રીજું પગલું – આનંદનું વલણ. ફ્રેન્ચ નવલકથાકાર માર્સેલ પૃસ્ટે (Marcel Proost) કહ્યું છે કે, “આનંદ શરીર માટે હિતાવહ છે પણ મનની શક્તિઓને વિકસાવનાર તો દુઃખ છે.” મોટા ભાગના માણસો જાણ્યેઅજાણ્યે પોતાનું દુ:ખ મનમાં વાગોળ્યા કરે. ચિંતા કરે. માણસના જીવનમાં દુ:ખ કરતાં સુખ વાગોળવા માટે વધારે બાબતો હોય તો પણ માણસ પોતાના દુ:ખનો જ વિચાર કર્યા કરે અને આનંદદાયક બાબતોની અવગણના કરે. એને કોઈ મહત્વ ન આપે.

નવા વર્ષે કોઈ દુ:ખ હોય તો તેનો યોગ્ય ઉકેલ શોધવા સાથે સભાનપણે જીવનના સુખ અને આનંદદાયક બાબતોનો વિચાર કરવાની વૃત્તિ કેળવીએ. આપણને આનંદ આપનાર મિત્રો, સંબંધીઓ, ઓળખીતા-પાળખીતાઓ સૌ માણસોનો વિચાર કરીને આનંદ માણીએ. આનંદ આપનાર પ્રસંગો અને અનુભવોને યાદ કરીએ. આનંદમય શોખમાં રાચીએ. આમ, દૈનિક જીવનનાં દુ:ખો અને હાડમારીઓ વચ્ચે હંમેશાં આનંદમાં રહેવાની ટેવ પાડીએ.

ચોથું પગલું – સંબંધોની લહાણી. અંગ્રેજી કવિ જોન ડન (૧૫૭૩-૧૬૩૧)ના એક કાવ્યમાં એક જાણીતું અવતરણ છે: “માણસ ટાપુ નથી; દરેક માણસ (યુરોપ) ખંડનો એક ટુકડો છે. સમગ્રપણાનો એક ભાગ છે.” માણસ એકલો જીવી ન શકે. એટલે આપણે કહીએ છીએ કે, માણસ એક સામાજિક પ્રાણી છે. બીજા માણસો સાથેના સંબંધમાં માણસનો ઉછેર અને વિકાસ થાય છે.

માણસના જન્મથી ભગવાને એને સંબંધમાં જ મૂક્યો છે. માબાપ સાથેનો સંબંધ. ભાઈબહેનો સાથેનો સંબંધ. કુટુંબ-કબીલા સાથેનો સંબંધ. સગાસંબંધીઓ સાથેનો સંબંધ. મિત્રો અને ઓળખીતા-પાળખીતા લોકો સાથેનો સંબંધ. આડોશ-પડોશીઓ સાથેનો સંબંધ. આમ, અનેક સંબંધોમાં માણસના જીવનનો મેળ છે. વળી આપણને સમયસંયોગ અને નોકરીધંધા પ્રમાણે નવા નવા સંબંધો બાંધવાની તક મળ્યા કરે છે. આપણો પ્રયત્ન હંમેશાં જૂના સંબંધોને પોષવા અને નવા નવા સંબંધો બાંધવા તરફ હોવાની જરૂર છે. અંગ્રેજીમાં એક કહેવત છે, “તમારું આયુષ્ય તમે બનાવેલા મિત્રોથી ગણો, વર્ષોથી નહિ.”

પાંચમું પગલું – હકારાત્મક વૃત્તિ. હકારાત્મક વૃત્તિ કે રચનાત્મક દ્રષ્ટિ માણસને આપત્તિઓ, મુશ્કેલીઓ અને અપ્રિય બાબતો મધ્યે પણ જીવનની સમતુલા બક્ષે છે અને એને શાણો રાખે છે. હંમેશાં આનંદમાં રહેવા હકારાત્મક વૃત્તિ માણસને મદદરૂપ છે.

બાઇબલના નવા કરારમાં પાઉલ નામે એક અજોડ પાત્ર છે. તેઓ ઈસુના અનુયાયીઓની સતામણી કરનારમાંથી ઈસુ અને એમના સંદેશની ઘોષણા કરનારાઓમાં મોખરે રહ્યા છે. એમાં એમને પારાવાર દુઃખો વેઠવાં પડ્યાં છે. તેમણે ઈસુના સંદેશની ઘોષણા કરવા બદલ યહૂદીઓને હાથે ઓગણચાલીસ ફટકા ખાધા છે. ત્રણ ત્રણ વાર દંડાનો માર સહ્યો છે. એક વાર પથ્થરમારો વેઠ્યો છે. ત્રણ ત્રણ વાર એમનાં વહાણ ભાંગી જવાથી ભરદરિયે એક દહાડો ને રાત કાઢવાં પડ્યાં છે. (જુઓ ૨ કરિંથ ૧૧: ૨૩-૨૬). આમ, ઈસુ અને એમના સંદેશનો પ્રચાર કરવામાં અને યાતનાઓ વચ્ચે પીછેહઠ કરવાને બદલે એ બધી બાબતોને હકારાત્મક કે રચનાત્મક દ્રષ્ટિથી પાઉલ જોતા હતા. એટલે તેઓ ફિલિપ્પીના ધર્મસંઘ પરના પત્રમાં કહે છે, “ભાઈઓ, હું ઈચ્છું છું કે, મને જે કંઈ વીત્યું છે તેનાથી શુભસંદેશનું કાર્ય આગળ જ વધ્યું છે, એ તમે સમજો” (ફિલિ. ૧: ૧૨).

અત્યંત કપરી પરિસ્થિતિમાં પણ પાઉલે હકારાત્મક વૃત્તિ રાખીને પોતાના જીવનની સમતુલતા જાળવી રાખી છે. પાઉલનો દાખલો બતાવે છે કે, આપણા માટે પણ ગમે તે પરિસ્થિતિમાં હકારાત્મક વલણ શક્ય છે. તો, યોગ્ય મનોવૃત્તિ કેળવીને આપણા જીવનને આ નવા વર્ષે પરમસુખના માર્ગે વાળીએ.

છેલ્લે, નવા વર્ષને ધ્યાનમાં રાખીને લખેલા આ લેખની પૂર્ણાહૂતિ યોગ્ય જીવનદ્રષ્ટિ રાખીને પરમસુખ માણતા એક માછીમારની વાતથી કરીએ.

મારા એક સંબંધીએ અમેરિકાથી ઈ-મેલ દ્વારા મોકલેલી પ્રસ્તુત વાર્તા કે પ્રસંગકથામાં ધંધોવેપાર કરતા એક મોટા વેપારી અને એક માછીમારની વાત છે. એ વેપારી બપોર પછી દરિયા કિનારે લટાર મારવા નીકળ્યા. ત્યાં તેમણે એક માછીમારને પોતાની હોડી પાસે બિન્દાસ્તપણે આરામ કરતો જોયો. દરિયા કિનારે પોતાની હોડીનો ટેકો લઈને સૂતેલા માછીમારને પેલા વેપારીએ પૂછ્યું, “માછલી પકડવાના આ સમયમાં તું કેમ તારી જાળ દરિયામાં નાખીને માછલી પકડતો નથી?”

ધનિક વેપારીને સીધોસાદો જવાબ આપતાં માછીમારે કહ્યું, “અત્યારે હું દરિયામાં જાળ નાખતો નથી. કારણ, આજને માટે મેં પૂરતી માછલી પકડી લીધી છે.”

“પણ તું કેમ વધારે માછલી પકડતો નથી?”

વેપારીના પ્રશ્નથી માછીમારને નવાઈ લાગી. એટલે એણે સામે પ્રશ્ન કર્યો, “વધારે માછલી પકડીને મારે શું કરવાનું છે?”

વેપારીએ કહ્યું કે, “વધારે માછલી પકડીને તું વધારે નાણાં કમાઈ શકીશ. વધારે નાણાં કમાઈને તું હોડી માટે મોટર લાવી શકે છે અને તું નવી જાળ પણ ખરીદી શકે છે. પછી તું ઊંડા દરિયામાં દૂર જઈને વધારે માછલી પકડી શકે છે. તું નવી મોટરબોટ પણ લાવી શકે. આ રીતે તું યોજનાબદ્ધ પદ્ધતિથી વધારે માછલી પકડીને મારી જેમ ધનિક માણસ બની શકે છે.”

ધનિક વેપારીની વાતથી પેલો માછીમાર ખાસ પ્રભાવિત ના થયો. એટલે તેણે વેપારીને ફરી પૂછ્યું, “નવી મોટરબોટ અને નવી જાળથી વધારે માછલી પકડીને વધુ નાણાં કમાયા પછી શું?”

“પછી શું”ના પ્રશ્નથી ધનિક વેપારી અકળાયા. છતાં તેમણે ધીરજથી માછીમારને કહ્યું, “પછી તો તું શાંતિથી બેસીને એશઆરામ કરી શકે છે.”

ફરી સાવ સીધો જવાબ આપતાં માછીમારે કહ્યું, “પણ એ તો અત્યારેય હું કરી રહ્યો છું ને?”

વેપારી નિરુત્તર થઈ ગયા. માછીમાર આળસુ નહોતો. એણે પોતાના કુટુંબ અને સમાજમાં ખુશીથી જીવવા જેટલી માછલી પકડી હતી. સુખી જીવન ગાળવા માટે પૂરતી મહેનત કરી હતી. તે વધુ ને વધુ નાણાં ભેગાં કરવાની મોહમાયામાં પડ્યો નહોતો. પણ યોગ્ય જીવનદ્રષ્ટિથી તે પરમસુખને માર્ગે જીવન ગાળતો હતો.


Changed on: 01-01-2020

Next Change: 16-01-2020

Copyright Fr. Varghese Paul, SJ – 2020




In the New Year we greet everyone wishing Happy New Year. But what do we mean actually with our greetings and wishes? Wishing others Happy New Year we desire that his/her new year be filled with happiness and contentment. We wish that the whole year be for them happy and enjoyable. Be they on the path of true joy and peace.

There is an ancient story which says that Brahma created all persons with ‘eternal bliss’, everlasting happiness. But the human beings began to misuse their ‘eternal bliss’. So Brahma took away their ‘eternal bliss’ and decided to hide it where a person would not easily reach. Brahma called a meeting of gods and asked their advice about the hiding place. Some suggested to hide ‘eternal bliss’ on the top of Himalayan Mountains; others gave their opinion that the bottom of the deep sea as the place to hide ‘eternal bliss’ from all human beings. But Brahma said that sooner or later people will explore the Himalayan tops and the bottom of the deep sea. None of the places suggested by gods were satisfactory for Brahma.

Finally Brahma decided to hide the ‘eternal bliss’ in the depth of human hearts. For, Brahma thought that for a person to discover the ‘eternal bliss’ s/he has to give up his ego; s/he has to deny himself/herself. A person has to sacrifice himself/herself!  Obviously in such situation a person would not misuse his/her ‘eternal bliss’. A person needs to cultivate right attitude, appropriate approach to life to reach the depth of his/her heart. Men and women need disciplined, self-sacrificing life to discover ‘eternal bliss’. But not many will be ready to live disciplined and self-sacrificing life.

During this New Year let us cultivate right attitude, disciplined and self-sacrificing life on the path of ‘eternal bliss’.  Most flowers have five petals.  Like the five petals of flowers I would like to suggest five ways or practical steps to walk always on the path of ‘eternal bliss’.

First step – Feeling of gratitude. We are often worried that we do not have this or that with us. John Steward Mills says that, “Happiness consists in limiting our desires and not in trying to satisfy all our desires”. I think that it is Shree Buddha who says that our desires are the cause of our unhappiness.  So without worrying uselessly about things we do not possess, let us think of what we have with us and give thanks for them to concerned people and eventually to God with feelings of gratitude. Our lives in our present stage reached with the contributions from beginning with our parents and innumerable people who worked for us with much good will.

We know that our whole life would not be enough if we begin giving thanks to each and every person and everything of our lives for the innumerable services and good things they have done for us! But the minimum we can begin to thank every person in our homes and in our offices or those who cross our path of life in our daily living. Let us remember each and every such person with love and gratitude and whenever there are opportunities, let them know that we are grateful to them. And above all we thank God for giving us such persons and things which make our life possible. After all God is the One who sustain us every moment our lives with unconditional love. If we keep such positive attitude and we walk on this path of ‘eternal bliss’, then there is no time to hate or speak ill of people around us.

Second step – Feeling of Appreciation. In our lives and around us there are many people and innumerable things call for our appreciation and love. There is always something to be appreciated in the people who cross the path of our daily living. When you are busy and in a hurry, what is your response to a poor person who comes for help? We do not even care to look at the person in need of our help! We may even hate them and drive them away from our presence! But think about it. If you give a few rupees or some needed thing with love, we have nothing to lose when we share something of the abundances of God’s gift to us.

God gives us innumerable opportunities to share the blessings with which God has been generous with us. In the first place let us be grateful to God for all his boundless blessings. Let us see God’s face in the morning sun shining on all the animate and inanimate beings in creation. Let us express our gratitude for them to God and to all the concerned people. Our feeling love and gratitude will lead us to ‘eternal bliss’.

Third step – An Attitude of Happiness. French novelist Marcel Proost says, “Happiness is good for the body; but it suffering and pain which help to develop the power of our mind.” Lives and the creative writings of Tolstoy and Dostoevsky  are proof of this statement of novelist Proost.  For, most people go on thinking and worrying about their suffering and hardly any appreciation for the happiness experienced in their lives. Even when people have more thing to be happy and few things of suffering, they ignore their happiness and think more about their sufferings!

In the New Year if there is some sufferings in our lives, then think about solutions to the suffering. But let us cultivate the attitude of happiness and appreciation for the things which gives us happiness. Let us think of our relatives, friends, acquaintances and all others who bring happiness to us and enjoy the happiness. Let us create a habit of being happy. Let us enjoy happiness even in the midst of things which bring us sufferings and pain. Let us understand that both happiness and sufferings are part and parcel of our life. So let us accept them joyfully.

Forth Step – Celebrating Relationships. English Poet John Done (1573-16310) has a very famous quotation in one of his poems: “A person is not an island but a piece of a continent; is a part of the whole.”  A person cannot live alone. So we say that human being is a social being. A person is formed and grows and develops in relationship with others.

From the birth of a child God has put it in relationship with other people. There is the relationship with parents; relationship with brothers and sisters; relationship with all other family members. Then, there is the relationship with friends and acquaintances as well as with neighbours. Thus innumerable relationship forms a person. Later we also get opportunities to build relationship in our place work and other activities. So our efforts must always be to maintain old relationship while building new relationships. In English they say, “Count your life-span with the number of friends, you have made; and not with years of life”.

Fifth Step – Positive Attitude. Positive and creative attitude helps a person to maintain his/her equilibrium amidst difficulties, calamities, unpleasant events and keep him/her a wise person. Positive attitude helps a person to be happy always.

There is a unique character by name Paul in the New Testament of the Bible. He was a fanatic persecutor of the followers of Jesus! But with an encounter with Jesus he turned from a persecutor of Christians to tireless preacher of Jesus’ life and message to many races and nations in Asia and Europe. Being in the forefront of proclaiming Jesus and his message he faced many obstacles and much sufferings.

The Jews caught him and three times lashed him 39 times each for proclaiming Jesus and his message! Once he suffered as victim of stone throwing and people thought that he was dead! But he survived the ordeal. More than once his ship was broken in mid sea and once he suffered a day and night in the sea water! (see 2 Corinth 11: 23-26). In spite of these sufferings and pain Paul maintained a positive attitude to life. So he could write a letter to the Church at Philippines, “I want you to know, my brothers, that the things that have happened to me have really helped the progress of the Gospel” (Phil. 1: 12).

Paul kept his equilibrium in most difficult situations maintaining always a positive attitude of life. The example of Paul shows that in most trying situations keeping a positive attitude is possible for us. So keeping always a positive attitude and maintaining a right vision of life let us train our lives to be happy during the whole New Year.

Finally let me conclude my article with a story of a fisher man who enjoys the happiness of life with a positive attitude and right vision of life.

Some years back my cousin brother Mathew Vellankal of happy memory sent me this story when internet communication began to be common. It is the story of a big business man and an ordinary fisher man. The business man was loitering on the sea shore when he came across fisherman who was resting near his boat. Seeing the fisher man carelessly relaxing the business man said, “This is the time to put out your net in the sea for fishing; and why are you resting instead of fishing?”

Answering the simple question of the business man the fisher man said, “Now I am not fishing putting out my net in the sea because I have already caught enough fish for today”.

“But why don’t you catch more fish?” the Business man asked.

The fisher man was surprised with the question of the business man! So instead of answering the business man he asked a question: “What shall I do catching more fish?”

“Catching more fish you can earn more money; you can buy a motor for your boat and you can also buy a new net. Then, going into deep sea you can catch more fish. Afterwards you can buy a new motorized fishing boat. Then working systematically you can catch a lot fish and selling them you can become a rich man like me.”

The fisherman was not much impressed by the rich business man proposal. So the fisherman asked the rich business man again: “What then after getting new motorized boat and new fishing net and catching a lot of fish and making much money?”

The rich business man was a bit puzzled by the question of the fisherman. Still, keeping his cool, the business man said: “Then you can peacefully relax and find rest in your life.”

Then responding to the rich business man the fisherman simple said: “But am I not peacefully relaxing and finding my rest already now?”

The rich business man had no answer to the fisher man! The fisher man was not a lazy person. He has already worked and got enough fish for looking after his family and live happily in the society. He worked enough to lead a happy life for him and for his family. He was not in the rat race to earn more and more money without ever being satisfied.  He had already the positive attitude to life and was enjoying happiness with right vision of life.


Changed on: 01-01-2020

Next Change: 16-01-2020

Copyright Fr. Varghese Paul, SJ – 2020