નાતાલઃ પ્રેમનો સંબંધ, પ્રેમનું સૌંદર્ય

નાતાલઃ પ્રેમનો સંબંધ, પ્રેમનું સૌંદર્ય

ફાધર વર્ગીસ પૉલ

નાતાલ કે ખ્રિસ્ત જયંતીમાં ખ્રિસ્તી લોકો પ્રભુ ઈસુનો જન્મ મહોત્સવ ઊજવે છે. પરંતુ આજે ફક્ત ખ્રિસ્તી લોકો જ નહિ પણ ઇતર ધર્મોના લોકો પણ નાતાલ ઊજવે છે. કોઈ ધર્મ અને નાતજાતની વાડાબંધી વિના દેશ-વિદેશના લોકો નાતાલ ઊજવે છે. એટલે નાતાલ કેવળ એક સંપ્રદાયનો કે રાષ્ટ્રનો તહેવાર જ નહિ પણ આંતરરાષ્ટ્રીય ઉત્સવ બન્યો છે.

મોટા ભાગના ખ્રિસ્તી લોકો નાતાલ દર વર્ષે ડિસેમ્બરની ૨૫મી તારીખે ઊજવે છે. તો અમુક ખ્રિસ્તી સંપ્રદાયના લોકો જાન્યુઆરીની ૬ઠ્ઠીએ નાતાલ ઊજવે છે. નાતાલ ભલે કોઈ એક દિવસ મનાય પણ એની તૈયારી અને ઉજવણી લાંબા ગાળા સુધી ચાલે છે. આ વર્ષે ‘થેન્ક્સ ગિવિંગ ડે’ (આભારનો દિવસ)ની ઉજવણી વખતે હું સાઉથ અમેરિકાથી નોર્થ અમેરિકામાં ગયો હતો. ઑક્ટોબર મહિનામાં ઊજવેલા ‘થેન્ક્સ ગિવિંગ ડે’ની ઉજવણી પછી યુએસએ અને કેનેડાના મિત્રો મને કહેતા હતા કે હવે નાતાલની તૈયારી કરવાનો સમય આવ્યો છે!

આ બધી ભવ્ય તૈયારી અને નાતાલની ઉજવણીમાં હું જોઉં છું કે જેની જન્મજયંતી ઉજવાય છે તે બાળ ઈસુને લોકો ભૂલી જાય છે! ઈસુનો જન્મ કેવળ ઉજવણી માટેનું એક નિમિત્તમાત્ર બને છે! ઉજવણી સાથે જાણે ઈસુને કોઈ લેવાદેવા

નથી! પણ મારી દ્રષ્ટિએ ખ્રિસ્ત જયંતીની બધી ઉજવણીમાં બાળ ઈસુ કેન્દ્રસ્થાને હોવા જોઈએ. નહિ તો ડિસેમ્બર ૨૫મીની અને એની આસપાસની ઉજવણીને ખ્રિસ્ત જયંતીનો મહોત્સવ કહેવાનો કોઈ અર્થ નથી.

આપણે નાતાલની ઉજવણીમાં ઈસુને કેન્દ્રમાં રાખવા માટે ઈસુના જન્મનું રહસ્ય સમજવાની જરૂર છે. બે હજાર વર્ષ પહેલાં પેલેસ્ટાઇન દેશના બેથલેહેમ ગામની એક ગમાણમાં એક તદ્દન નિઃસહાય બાળક તરીકે ઈસુનો જન્મ થયો હતો. એ નિઃસહાય બાળક ‘ઇમાનુએલ’ છે.

ઈસુના જન્મની આ વાતમાં શુભસંદેશકાર માથ્થીએ ઈસુના જન્મની આઠ સદી પહેલાં યરુશાલેમમાં થયેલ મહાન પયગંબર યશાયાએ કરેલ ભવિષ્યવાણી ટાંકી છે કે, “કુમારી કન્યાને ગર્ભ રહેશે, અને તે પુત્રને જન્મ આપશે અને લોકો તેનું નામ ઇમાનુએલ એવું પાડશે. ઇમાનુએલ એટલે ‘ઈશ્વર આપણી સાથે છે'” (માથ્થી ૧, ૨૨-૨૩; યશાયા ૭,૧૪).

ગમાણમાં સૂતેલા બાળ ઈસુ ખરેખર ઇમાનુએલ છે. બાળ ઈસુ જાણે છાપરે ચડીને પોકારે છે કે એક નિઃસહાય બાળકના સ્વરૂપે ઈશ્વર માણસો વચ્ચે વાસ કરે છે, ઈશ્વર સૌ માણસો સાથે છે. બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો પોતાનાં પાપથી ઈશ્વરથી

વિખૂટી પડેલી માનવજાત સાથે ફરી નવેસરથી સંબંધ બાંધવા માટે ઈશ્વરપુત્ર ઈસુ આ ધરતી પર આવ્યા છે.

ઈશ્વરે પહેલ કરીને બાળ ઈસુના રૂપમાં માનવજાત સાથે, હા, દરેક માનવી સાથે સ્થાપેલા સંબંધને સ્વીકારીને આપણે નાતાલ ભવ્ય રીતે ઊજવી શકીએ. ઈશ્વરનો માનવ સાથેનો એ સંબંધ પ્રેમનો સંબંધ છે. જ્યાં પ્રેમ હોય ત્યાં માફી હોય છે.

એટલે પાપમાં ડૂબેલા માણસને બિનશરતી માફી આપીને ઈશ્વર દરેક માનવીને બાળ ઈસુ રૂપે પોતાની પાસે બોલાવે છે. ઈશ્વરના માણસ સાથેના પ્રેમ અને માફીના સંબંધમાં માણસ માટે આશા છે. હવે માણસને પોતાના કોઈ પણ

સંદર્ભમાં નિરાશ થવાની જરૂર નથી. કારણ, ઈશ્વરપુત્ર બાળ ઈસુ હતાશ થયેલા માણસમાં આશા સંકોરવા માટે આ ફાની દુનિયામાં આવ્યા છે.

ગમાણમાં સૂતેલા બાળ ઈસુ આગળ માણસ પોતાના માથા પરનાં પાપનો બોજો દૂર ફેંકી શકે છે. નિરાશામાં ડૂબેલો માણસ આશાથી બાળ ઈસુ પાસે આવી શકે છે. ઈશ્વરે ઈસુ દ્વારા પહેલ કરીને માણસને આપેલાં પ્રેમ અને માફીનો સ્વીકાર કરીને અડગ શ્રદ્ધાથી માણસ બાળ ઈસુ સાથે, હા, ખુદ ઈશ્વર સાથે નવો સંબંધ બાંધી શકે છે.

ગમાણમાં સૂતેલા બાળ ઈસુ દ્વારા સ્થપાયેલો ઈશ્વર અને માનવ વચ્ચેનો આ સંબંધ અસીમ પ્રેમનો સંબંધ છે. બિનશરતી માફીનો સંબંધ છે. અમર આશાનો સંબંધ છે. માણસ માત્રનાં સુખ, શાંતિ અને આનંદનું રહસ્ય ઈશ્વર સાથેના આ સંબંધમાં હું જોઈ શકું છું. ઈશ્વર અને માનવ વચ્ચેના આ સંબંધમાં શ્રદ્ધા છે. ઈશ્વરની માણસ પરની શ્રદ્ધા છે; માણસની ઈશ્વર પરની શ્રદ્ધા છે. અને માણસ આ શ્રદ્ધાથી ઈશ્વર સાથે પ્રેમનો સંબંધ બાંધી શકે છે. ઈશ્વર પરની અડગ શ્રદ્ધાને આધારે માણસ ખુદ પોતાના પર અને બીજા માણસો પર શ્રદ્ધા રાખી શકે છે.

બાળ ઈસુના રૂપમાં ગમાણમાં સૂતેલા એ નિઃસહાય બાળક, ખુદ ઈશ્વરપુત્ર ઈસુએ, માણસજાત સાથે સ્થાપેલા આ સંબંધમાં પ્રેમ છે, શ્રદ્ધા છે, આશા છે. ઈશ્વર અને માનવ વચ્ચેનો આ પ્રેમ, શ્રદ્ધા અને આશાનો સંબંધ ખૂબ સક્રિય સંબંધ છે, જીવતોજાગતો સંબંધ છે. માનવ અને ઈશ્વર વચ્ચેના આ સંબંધ સ્થાપવા અને એની ઘોષણા કરવા માટે જ બાળ ઈસુ આપણી વચ્ચે પધાર્યા છે. આ સંબંધ સ્વીકાર કરવામાં ઈસુએ પ્રબોધેલા સંદેશનો સ્વીકાર હોય છે. ઈસુએ ચીંધેલો માર્ગ અપનાવવાનો નિર્ણય છે. પણ પ્રશ્ન છે કે, આપણા દૈનિક જીવનમાં ઈસુએ ચીંધેલા માર્ગે આપણે કેવી રીતે ચાલીએ? એમનાં આદર્શો અને વલણો આપણે કેવી રીતે રોજબરોજના જીવનમાં અપનાવી શકીએ?

ઈસુના જાહેર જીવન દરમિયાન એક શાસ્ત્રીએે એટલે કાયદાના પંડિતે ખુદ ઈસુને આ પ્રકારનો પ્રશ્ન પૂછ્યો હતો! “ગુરુદેવ, શાશ્વત જીવન પ્રાપ્ત કરવા મારે શું કરવું?”

ઈસુએ પ્રતિપ્રશ્ન કરતાં શાસ્ત્રીને કહ્યું હતું કે, શાશ્વત જીવન પ્રાપ્ત કરવા માટે માણસે પરમેશ્વર પ્રભુ ઉપર પૂરા હ્રદયથી અને પૂરા જીવથી, પૂરી શક્તિથી અને પૂરા મનથી પ્રેમ રાખવો અને માણસે પોતાના માનવબંધુ ઉપર પોતાની

જાત જેટલો પ્રેમ રાખવો.

ઈસુના જવાબથી સંતોષ માનવાને બદલે શાસ્ત્રીએ પોતાનો મૂળ પ્રશ્ન નકામો નથી એમ બતાવવા માટે ફરી ઈસુને પૂછ્યું, “પણ મારો બંધુ કોણ્?”

ઈસુએ ફરી શાસ્ત્રીને એક દ્રષ્ટાંતરૂપે જવાબ આપતાં કહ્યું, “એક માણસ યરુશાલેમથી યરીખો જતો હતો. એવામાં તે લૂંટારુઓના હાથમાં સપડાયો. તે લોકોએ તેનાં કપડાં ઉતારી લીધાં અને સારી પેઠે માર પણ માર્યો અને તેને અધમૂઓ મૂકીને પોતે ચાલતા થયા. હવે એવું બન્યું કે, એક પુરોહિત તે રસ્તે

થઈને નીકળ્યો, પણ પેલાને જોઈને બીજી બાજુ થઈને ચાલ્યો ગયો. આ જ રીતે એક પુરોહિત સહાયક પણ ત્યાં આવ્યો, અને તે પણ તેને જોઈને બીજી બાજુથી ચાલ્યો ગયો. પણ એક શમરુની મુસાફરી કરતો કરતો તે ઠેકાણે આવી પહોંચ્યો. અને પેલા માણસને જોઈને તેના દિલમાં દયા પ્રગટી. તેણે તેની પાસે જઈ તેના ઘા ઉપર તેલ અને દ્રાક્ષાસવ રેડીને પાટા બાંધ્યા અને પોતાના જાનવર ઉપર બેસાડીને તે તેને એક સરાઈમાં લઈ આવ્યો અને ત્યાં તેની સંભાળ લીધી. ઉપરાંત, બીજે દિવસે બે રૂપામહોરો કાઢીને તેણે સરાઈવાળાને આપી અને કહ્યું, ‘તમે તેની સંભાળ રાખજો, અને તમે જે કંઈ વધારાનું ખર્ચ કરશો તે હું તમને વળતાં આપી દઈશ.'”

આ દ્રષ્ટાંતકથા સંભળાવીને ઈસુએ પેલા શાસ્ત્રીને પૂછ્યું, “હવે, આ ત્રણમાંથી કોણ પેલા લૂંટારુના હાથમાં સપડાયેલા માણસનો બંધુ કહેવાય? તું શું ધારે છે?” પેલાએ જવાબ આપ્યો, “જેણે તેના ઉપર દયા લાવીને સેવા કરી તે.”

શાસ્ત્રીના જવાબથી ખુશ થઈને ઈસુએે એમને કહ્યું, “તો જા, તું પણ એ પ્રમાણે કરજે.” (જુઓ લૂક ૧૦, ૨૫-૩૭)

માનવ-માનવ વચ્ચેના સંબંધની બાબતમાં ઈસુને માટે કોઈ ધર્મની વાડાબંધી નથી. કોઈ નાનામોટા હોદ્દાનો તફાવત નથી. માનવ-માનવ વચ્ચેનો સંબંધ કોઈ સગાંસંબંધી પૂરતો મર્યાદિત નથી. ઈશ્વર અને માનવ વચ્ચેના સંબંધમાં ઊંચનીચનો કોઈ ભેદભાવ નથી. કોઈને માટે વિશેષ પસંદગી હોય, કોઈને માટે અગ્રતા હોય, તો તે પસંદગી લૂંટારુના હાથમાં સપડાયેલા મુસાફર જેવા જરૂરિયાતમંદ લોકો માટે હોય છે. ઈસુના જન્મનો સંદેશ સાંભળીને એમને ગમાણમાં મળવા આવેલા ભરવાડો જેવા ગરીબ લોકો માટે એમની વિશેષ પસંદગી હોય છે.

ગમાણમાં સૂતેલા બાળ ઈસુના પ્રેમાળ હૃદયમાં સૌને માટે સ્થાન છે. ઈસુ સૌને આવકારે છે. સૌને પોતાની પાસે બોલાવે છે. ઈસુના એ આવકારમાં એકબીજાને કોઈ ભેદભાવ વિના માણસ તરીકે સ્વીકારવાનું આમંત્રણ છે. એકબીજા સાથે ભાઈબહેન તરીકેનો સંબંધ રાખવાનું આમંત્રણ છે. ઈશ્વર તરફનો રસ્તો, મુક્તિનો માર્ગ, માણસ અને માણસ વચ્ચે, માણસ અને ઈશ્વર વચ્ચેના સંબંધમાં છે. એ સંબંધમાં નિઃસ્વાર્થ પ્રેમ છે, બિનશરતી માફી છે, વળતરની આશા વિનાની સેવા છે. એ પ્રેમ અને માફી અને સેવામાં દિલનો આનંદ છે. બાળ ઈસુ એ આનંદના મૂળમાં છે.

છેલ્લે, આપણને મુક્તિ બક્ષનાર ઈશ્વરના પ્રેમનું સૌન્દર્ય ગમાણમાં સૂતેલા બાળ ઈસુમાં નિહાળીને ધન્યતા અનુભવીએ. આનંદી નાતાલ.